Με αφορμή τα δυσάρεστα γεγονότα των τελευταίων ημερών, αρχίζει και γίνεται λόγος για την ψυχική υγεία των παιδιών και των εφήβων.
Το κείμενο αναφέρεται συνοπτικά στην έλλειψη των δημόσιων δομών στήριξης που αφορούν τα παιδιά και τους εφήβους. Πιο συγκεκριμένα, την έλλειψη επαγγελματιών ψυχικής υγείας στα σχολεία.
Τα τελευταία χρόνια σε αρκετά σχολεία στην Ελλάδα υπάρχουν κοινωνικοί λειτουργοί και ψυχολόγοι, η επονομαζόμενη Ε.Δ.Υ (Επιτροπή Διεπιστημονικής Υποστήριξης). Οι περισσότεροι από τους επαγγελματίες αυτούς είναι αναπληρωτές, το οποίο σημαίνει πως προσλαμβάνονται κάθε χρόνο το Σεπτέμβριο και η σύμβαση τους διαρκεί μέχρι και το τέλος της σχολικής χρονιάς.
Το παράδοξο που οι περισσότεροι γονείς και πολίτες δε γνωρίζουν είναι πως:
α) Δεν είναι κανόνας ότι θα υπάρχει κοινωνικός λειτουργός και ψυχολόγος σε κάθε σχολείο. Μπορεί να υπάρχει μια ειδικότητα από τις δύο ή και σε ορισμένες περιπτώσεις καμία. Αυτό καθορίζεται από τις προσλήψεις που γίνονται κάθε σχολικό έτος.
β) Μπορεί κάποιοι επαγγελματίες να ξεκινούν να εργάζονται τον Σεπτέμβρη (Α΄ φάση προσλήψεων). Όμως, πολλοί επαγγελματίες δεν προσλαμβάνονται από την αρχή της σχολικής χρονιάς, αλλά και κατά τη διάρκεια της. Το οποίο σημαίνει πως υπάρχουν σχολεία που μπορεί να μην έχουν κοινωνικό λειτουργό και ψυχολόγο από την έναρξη της σχολικής χρονιάς.
Έστω όμως ότι γίνουν οι απαραίτητες προσλήψεις και το σχολείο διαθέτει τελικά Ε.Δ.Υ, η Ε.Δ.Υ είναι αρκετή για την κάλυψη των αναγκών των μαθητών;
α) Οι προσλήψεις αναπληρωτών κάθε σχολικό έτος γίνονται μέσω των προγραμμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το οποίο σημαίνει πως εάν σταματήσει η χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ένα ερώτημα είναι εάν θα συνεχίζονται να γίνονται προσλήψεις.
Και τώρα πάμε σε έναν ακόμη πιο παράδοξο και θα χαρακτήριζα “παρανοϊκό” τρόπο λειτουργίας του συστήματος προσλήψεων. Οι προσλήψεις που γίνονται, δε γίνονται για κάθε σχολείο ξεχωριστά.
Οι κοινωνικοί λειτουργοί και ψυχολόγοι που προσλαμβάνονται, αναλαμβάνουν πέντε διαφορετικά σχολεία (της ίδιας σχολικής βαθμίδας π.χ δημοτικό, γυμνάσιο η λύκειο). Οπότε κάθε μέρα βρίσκονται σε ένα διαφορετικό σχολείο.
Είναι αυτό αρκετό για την κάλυψη των αναγκών των μαθητών και των γονέων τους; Πιο συγκεκριμένα, επαρκεί για συμβουλευτική των γονέων, ατομικών συναντήσεων με τους μαθητές, διοργάνωση ομάδων και ημερίδων πρόληψης;
Φυσικά και η απάντηση είναι ΟΧΙ. Αν και είναι πολύ σημαντική η παρουσία των επαγγελματιών ψυχικής υγείας στα σχολεία, ο τρόπος με τον οποίο κατάνεμεται αυτό το ανθρώπινο δυναμικό, καταλήγει να δίνει πυροσβεστικές λύσεις. Αν και προς τα έξω μπορεί να ακούγεται πρόοδος ότι εργάζονται κοινωνικοί λειτουργοί και ψυχολόγοι στα σχολεία πλέον- το οποίο είναι ένα βήμα- τελικά, δεν είναι. Όχι, γιατί οι επαγγελματίες δεν κάνουν, απαραίτητα, σωστά τη δουλειά τους. Αλλά διότι δεν διαθέτουν τον απαραίτητο χρόνο για να γνωριστούν με τους μαθητές έτσι ώστε να χτίσουν σχέση εμπιστοσύνης και να μπορούν να παρέμβουν όπου χρειάζεται.
Επομένως, πως γίνεται να κάνουμε λόγο για τη σημασία της ψυχικής υγείας των παιδιών και των εφήβων, όταν στους χώρους που τα παιδιά περνούν το μεγαλύτερο μέρος της μέρας τους, δε διαθέτει ούτε τα βασικά για τη ψυχοκοινωνική τους στήριξη;
Δεν είναι τραγική ειρωνεία;
Και όσον αφορά τους επαγγελματίες, πώς περιμένουμε η δουλειά τους να έχει εξέλιξη όταν κάθε σχολική χρονιά μπορούν να βρίσκονται όχι μόνο σε διαφορετικό σχολείο αλλά και σε διαφορετική περιοχή;
Σε αυτό το σημείο δε γίνεται μόνο λόγος για τις δυσκολίες που έχει να αντιμετωπίσει ένας ψυχολόγος και ένας κοινωνικός λειτουργός στην καθημερινή εργασία του αλλά και για αντικειμενικές δυσκολίες. Δυσκολίες που αφορούν την αναμονή πρόσληψης κάθε χρόνο, την αναζήτηση στέγασης στην περιοχή πρόσληψης αλλά και το ταμείο ανεργίας με τη λήξη της σύμβασης. Πώς μπορεί ένας επαγγελματίας να είναι παραγωγικός και με όρεξη όταν έχει να αντιμετωπίσει τόσες δυσκολίες;