Μπορούσε μια κοπέλα να έχει γράψει ένα τέτοιο βιβλίο;
Πολλοί αναγνώστες έθεσαν αυτό ακριβώς το ερώτημα, αφού διάβασαν τ’ Ανεμοδαρμένα Ύψη της Έμιλι Μπροντέ, όχι μόνο στην εποχή της αλλά κι αργότερα.
Ένα σκοτεινό, παθιασμένο, αγωνιώδες κι άκρως συναρπαστικό αφήγημα που εκτυλίσσεται στην καρδιά της βικτοριανής Αγγλίας, στις άγριες ερημιές του βορρά, σε τόπους στοιχειωμένους.
Ένας λυσσαλέος έρωτας κυριαρχεί, αυτός ανάμεσα στην τρυφερή, μα κι ατίθαση, επαναστατική Κάθριν, και στον απόκοσμο, τραχύ Χίθκλιφ, με τα φαντάσματα των δύο εραστών να κατατρύχουν όσους επισκέπτονται τους τόπους τους.
Η σύγκρουση ανάμεσα στον πολιτισμό (με την καταπίεση και την υποκρισία του, αλλά και την δική του βία) και στην ανεξέλεγκτη φύση είναι, επίσης, ένα άλλο σημαντικό στοιχείο του μυθιστορήματος, τ’ οποίο φαίνεται να βρίσκεται πιο μπροστά απ’ την εποχή του.
Όταν, μάλιστα, πρωτοκυκλοφόρησε, στα μέσα του 19ου αιώνα, προκάλεσε πολλές συζητήσεις και διαφωνίες, σόκαρε και τάραξε τα νερά. Σήμερα, όμως, θεωρείται ένα αδιαφιλονίκητο κλασικό ανάγνωσμα μ’ έναν ανέλπιστα μοντέρνο, νεωτερικό αέρα να το διαπερνά.
Εξ ου και τ’ Ανεμοδαρμένα Ύψη ενέπνευσαν ταινίες και τηλεοπτικές σειρές, μιούζικαλ, μπαλέτα, όπερες, σκετς απ’ τους Μόντι Πάιθον αλλά και τραγούδια απ’ την Κέιτ Μπους.
Είμαι χρόνια αναγνώστρια, έχω διαβάσει πολλά βιβλία, αλλά η κλασική λογοτεχνία με ξένιζε, κάπως. Τα συναισθήματά μου για τα κλασικά βιβλία, σίγουρα, παραμένουν ίδια, όπως και για κάθε άλλο βιβλίο, απλά, ίσως, δυσκολεύομαι να ταυτιστώ και να εντάξω τον εαυτό μου στις συνθήκες και τις επιταγές/δεδομένα της εποχής, κάτι που, αναμφίβολα, δουλεύω, καλλιεργώ και προσπαθώ να μεταβάλλω.
Για να μην φλυαρώ, αφορμή, λοιπόν, για να διαβάσω τ’ “ανεμοδαρμένα ύψη” στάθηκε η ανάγνωση του βιβλίου “η βιβλιοθήκη των δανεικών καρδιών” (για τ’ οποίο σύντομα θ’ ακολουθήσει σχετική παρουσίαση και τ’ οποίο κυκλοφορεί απ΄τις εκδόσεις Ψυχογιός). Στην πλοκή του τελευταίου βιβλίου και στα περιθώριά του δύο ερωτευμένοι πρωταγωνιστές άφηναν τα δικά τους μηνύματα με τον έρωτά τους ν’ ανθεί! Η ιστορία τους μοναδική!
Πίσω στα δικά μας, ωστόσο! Ως φανατική, λοιπόν, βιβλιοφάγος, και το βιβλίο της Έμιλυ Μπροντέ το είχα αγοράσει κι αναπαυόταν περήφανα στην βιβλιοθήκη μου. Δεν ξέρω πότε θα ερχόταν η δική του σειρά αλλά, μετά και την ανάγνωση του προαναφερθέντος έργου, το ξεκίνησα πάραυτα.
Μέχρι και σήμερα, εβδομάδες μετά την ολοκλήρωση του έργου, δεν μπορώ να πω μ’ απόλυτη σιγουριά τι αίσθηση μού άφησε. Σίγουρα, θεωρώ πως αποτέλεσε το highlight του Γενάρη, διότι κατάφερα να διαβάσω ένα βιβλίο που γράφηκε μεταξύ 1845-1846, ένα βιβλίο που έχει, πια, για τα καλά περάσει στην αιωνιότητα κι, ακόμη, απασχολεί.
Το γοτθικό σκηνικό με συνεπήρε. Το πάντρεμα ρεαλιστικού και μεταφυσικού στοιχείου, επίσης. Επιπρόσθετα, αντιλαμβάνομαι πως το έργο κάνει λόγο για τα ύψιστα εκ των συναισθημάτων, όπως ο έρωτας και η αγάπη, αλλά, ειλικρινά, δυσκολεύομαι να καταλάβω πώς στο όνομα αυτών γίνονται πράξεις βίαιες, απάνθρωπες και φρικιαστικές. Προσπάθησα να μπω στην θέση του Χίθκλιφ αλλά, πραγματικά, καταβάλλοντας κάθε δυνατή προσπάθεια, δεν τα κατάφερα. Σχεδόν τον μίσησα, αν και στο τέλος λίγο, ελάχιστα, κατάφερε να λειάνει τις γωνίες του.
Σε κάθε περίπτωση το έργο της Μπροντέ εγείρει πολλά συναισθήματα κι αξίζει να διαβαστεί όχι μονάχα απ’ τους βιβλιόφιλους αλλά γενικότερα απ’ τους ανθρώπους που αγαπούν κι αγαπιούνται.
Προσωπικά, προτίμησα το αντίτυπο των εκδόσεων Ψυχογιός με μια απίστευτη μετάφραση απ’ την Αργυρώ Μαντόγλου, καθώς το έργο έρεε και, αν και κλασικό, διαβαζόταν απνευστί.
Και κάτι για το τέλος,
Καθώς (και) το 2026, μ’ αφορμή το βιβλίο, κυκλοφόρησε μια ακόμα ταινία, με πρωταγωνιστές τους Τζέικομπ Ελόρντι και Μάργκοτ Ρόμπι αυτήν την φορά, την αναλυτική μου παρουσίαση κι άποψη μπορεί κανείς συνδυαστικά να βρει εδώ.
